
Ανάμεσα στους δεκαοκτώ άνδρες που επέστρεψαν στην Ισπανία με το πλοίο Victoria το 1522, ολοκληρώνοντας για πρώτη φορά στην ιστορία τον περίπλου της Γης, βρίσκονταν αρκετοί ναυτικοί ελληνικής καταγωγής. Ένας από εκελιβους ήταν ο Miguel de Rodas. Τα ισπανικά έγγραφα της εποχής είναι σαφή ως προς την καταγωγή του. Ο Miguel αναφέρεται ως «Miguel de Rodas, contramaestre, vezino de Rodas, hijo de Papaçali y de Dia, defuntos, vezinos de Rodas».Δηλαδή: «Μιχαήλ από τη Ρόδο, ύπαρχος, γιος του Παπάτσαλή (πιθανότατα από το Παπά-Τσαλης) και της Δία, αποβιωσάντων, κατοίκων Ρόδου». Σε κατάθεσή του στο Μπανταχόθ το 1524 δήλωσε ότι ήταν 32 ετών, κάτι που τοποθετεί τη γέννησή του στο 1492, αν και οι ηλικίες που δήλωναν οι ναυτικοί της εποχής δεν πρέπει πάντοτε να θεωρούνται απόλυτα ακριβείς. Ο ιστορικός Juan Gil επισημαίνει επίσης ότι ο Miguel γνώριζε τουλάχιστον να υπογράφει το όνομά του, γεγονός που τον διαφοροποιούσε από πολλούς απλούς ναυτικούς της εποχής που ήταν αγράμματοι.
Όταν το 1519 οργανώθηκε στην Ισπανία η μεγάλη αποστολή του Μαγγελάνου, ο Miguel de Rodas προσλήφθηκε ως ύπαρχος του Victoria με μισθό 2.000 μαραβέδια τον μήνα. Ο ύπαρχος ήταν ο άνθρωπος που επέβλεπε μεγάλο μέρος της καθημερινής λειτουργίας του καταστρώματος, το πλήρωμα και τους χειρισμούς του πλοίου, επομένως η θέση απαιτούσε σημαντική πρακτική ναυτική εμπειρία. Το πλοίο Victoria ήταν ένα από τα πέντε πλοία που απέπλευσαν το 1519 για να αναζητήσουν δυτικό δρόμο προς τις Νήσους των Μπαχαρικών. Ο Miguel de Rodas έζησε την απίστευτη περιπέτεια της αποστολής, όπως τον διάπλου του Ατλαντικού, τον χειμώνα στην Παταγονία, την ανακάλυψη και διάπλου του Στενού του Μαγγελάνου, τον πρώτο διάπλου του Ειρηνικού και τον δραμματικό θάνατο του Μαγγελάνου στις Φιλιππίνες. Τα λογιστικά βιβλία της αποστολής δείχνουν μάλιστα την επαγγελματική του άνοδο. Καταγράφεται ότι υπηρέτησε ως ύπαρχος για δώδεκα μήνες, και στη συνέχεια ως πλοηγός του Victoria μια ακόμη σημαντικότερη θέση καθώς αφορούσε ουσιαστικά την πρακτική ναυτική διοίκηση και λειτουργία του πλοίου κάτω από τον κυβερνήτη του.
Μετά τον θάνατο του Μαγγελάνου στο Μακτάν το 1521 και τις συνεχείς απώλειες της αποστολής, μόνο δύο πλοία έφτασαν τελικά στις Μολούκες, το Trinidad και το Victoria. Το Trinidad παρουσίασε σοβαρές βλάβες και το Victoria, με κυβερνήτη πλέον τον Juan Sebastián Elcano, αποφάσισε να επιχειρήσει μόνο του την επιστροφή στην Ευρώπη μέσω του Ινδικού Ωκεανού και του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας. Ο Miguel de Rodas βρισκόταν ανάμεσα στα πλέον έμπειρα στελέχη του πλοίου. Μαζί με τον επίσης ελληνικής καταγωγής πλοηγό Francisco Albo, αποτελούσε μέρος της μικρής ομάδας επαγγελματιών ναυτικών από την οποία εξαρτιόταν η επιβίωση του Victoria. Τελικά, στις 6 Σεπτεμβρίου 1522, μόλις δεκαοκτώ άνδρες έφτασαν με το εξαντλημένο πλοίο στο Σανλούκαρ δε Μπαραμέδα και δύο ημέρες αργότερα στη Σεβίλλη. Ο Miguel de Rodas ήταν ένας από αυτούς και είχε πλέον ολοκληρώσει τον πρώτο περίπλου της Γης στην ανθρώπινη ιστορία.

Η σημασία της προσφοράς του αναγνωρίστηκε επίσημα από τον βασιλιά της Ισπανίας Κάρολο Α΄. Στις 13 Φεβρουαρίου 1523 ο βασιλιάς τού παραχώρησε ετήσια ισόβια παροχή 50.000 μαραβεδιών, επικαλούμενος στα σχετικά έγγραφα τις μεγάλες κακουχίες που είχε υποστεί και τη συμβολή του στην επιστροφή του Victoria στην Ισπανία. Το ποσό αυτό αντιστοιχούσε στον ετήσιο μισθό σχεδόν δύο έμπειρων αξιωματικών του ναυτικού. Έναν χρόνο αργότερα ο Miguel κλήθηκε μαζί με άλλους βετεράνους του ταξιδιού να καταθέσει στο Μπανταχόθ, κατά τη μεγάλη ισπανοπορτογαλική διαμάχη σχετικά με το αν οι Μολούκες βρίσκονταν στην ισπανική ή την πορτογαλική πλευρά της γραμμής διαχωρισμού. Η εμπειρία του από το ίδιο το ταξίδι τον είχε πλέον μετατρέψει από έναν απλό ναυτικό σε άνθρωπο του οποίου η γνώμη είχε αξία για το ισπανικό Στέμμα.
Σε αυτό το σημείο χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Συχνά αναφέρεται ότι ο Miguel de Rodas συμμετείχε αργότερα στην αποστολή του García Jofre de Loaísa, που απέπλευσε το 1525 για τις Μολούκες. Αυτό όμως οφείλεται σε συνωνυμία. Στους καταλόγους της αποστολής Loaísa πράγματι εμφανίζεται ένας Miguel de Rodas, Έλληνας ναυτικός, ο οποίος κατατάχθηκε ως marinero και συνδέεται με το νέο πλοίο Victoria της αποστολής. Πρόκειται όμως για διαφορετικό άνθρωπο από τον έμπειρο πλοηγό του Victoria του Μαγγελάνου. Η σύγχρονη ιστοριογραφική έρευνα διαχωρίζει ρητά τον συγκεκριμένο ναυτικό από τον ομώνυμο βετεράνο της πρώτης περιπλάνησης. Ο Miguel de Rodas του Μαγγελάνου βρισκόταν εκείνη την περίοδο στην Ισπανία. Το 1525 παντρεύτηκε στη Σεβίλλη την Isabel del Acebo, ενώ στις 29 Ιανουαρίου 1526, λίγο πριν ξεκινήσει το επόμενο ταξίδι του, συνέταξε τη διαθήκη του.
Η νέα αποστολή στην οποία συμμετείχε ήταν εκείνη του Sebastián Caboto. Και αυτή είχε ως αρχικό προορισμό τις Μολούκες, ακολουθώντας τον δρόμο που είχε ανοίξει ο Μαγγελάνος, ενώ εντασσόταν στην ευρύτερη ισπανική προσπάθεια να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η παρουσία του Στέμματος στα Νησιά των Μπαχαρικών. Στην αποστολή του Caboto, ο Miguel de Rodas επιλέχθηκε ως Αρχιπλοηγός του στόλου στην ναυαρχίδα Santa María de la Concepción, θέση που φανερώνει πόσο μεγάλη θεωρούνταν πλέον η ναυτική του εμπειρία. Σύμφωνα μάλιστα με μεταγενέστερη ιστορική μαρτυρία, ο αυτοκράτορας τον θεωρούσε εξαιρετικά έμπειρο στα ζητήματα της θάλασσας και είχε προβλεφθεί να βρίσκεται ψηλά στην αλυσίδα διαδοχής σε περίπτωση απώλειας της ηγεσίας της αποστολής. Ο Miguel επένδυσε επίσης περίπου 25.000 μαραβέδια, ουσιαστικά ολόκληρη την προίκα της συζύγου του, στο νέο εγχείρημα.
Η σχέση του όμως με τον Caboto ήταν από την αρχή προβληματική. Οι δύο άνδρες συγκρούονταν σχετικά με τη διοίκηση του πλοίου και τις ναυτικές αποφάσεις. Σε μία από τις καταθέσεις που διασώθηκαν, ο Miguel υπερασπίστηκε μια δική του απόφαση σχετικά με τα πανιά επικαλούμενος ευθέως την πείρα που είχε αποκτήσει στο προηγούμενο ταξίδι του Μαγγελάνου, όταν το πλοίο είχε παραμείνει εβδομάδες κοντά στον Ισημερινό. Η μεγάλη ρήξη ήρθε στις ακτές της Νότιας Αμερικής. Ο Caboto αποφάσισε να εγκαταλείψει τον αρχικό στόχο των Μολούκων και να εξερευνήσει τον Ρίο ντε λα Πλάτα και τον ποταμό Παρανά, παρασυρμένος από πληροφορίες για ένα πλούσιο βασίλειο στο εσωτερικό και για τεράστια κοιτάσματα αργύρου. Ο Miguel de Rodas, ο Martín Méndez – επίσης βετεράνος της αποστολής του Μαγγελάνου – και ο καπετάνιος Francisco de Rojas διαφώνησαν.
Ο Caboto αντιμετώπισε τη συμπεριφορά τους ως ανταρσία ή συνωμοσία εναντίον της εξουσίας του. Στις 13 Φεβρουαρίου 1527, ο Caboto άφησε τον Miguel de Rodas, τον Martín Méndez και τον Francisco de Rojas στο νησί της Σάντα Καταρίνα, στις ακτές της σημερινής νότιας Βραζιλίας. Το επίσημο έγγραφο της καταδίκης τούς υποχρέωνε να παραμείνουν στην περιοχή, με την υπόσχεση ότι η αποστολή θα επέστρεφε αργότερα για να τους παραλάβει. Περίπου έξι μήνες μετά την εγκατάλειψή τους, ο Miguel de Rodas και ο Martín Méndez αποφάσισαν να φύγουν από τη Σάντα Καταρίνα και να κατευθυνθούν προς το πορτογαλικό λιμάνι São Vicente, όπου θα μπορούσαν πιθανώς να βρουν κάποια βοήθεια. Επιβιβάστηκαν σε ένα μικρό κανό μαζί με αυτόχθονες της περιοχής. Σύμφωνα με τις μεταγενέστερες καταθέσεις, το σκάφος ανατράπηκε από τα κύμματα του ωκεανού και όλοι όσοι επέβαιναν σε αυτό πνίγηκαν. Αν η πληροφορία των έξι μηνών είναι σωστή, ο θάνατος του Miguel πρέπει να τοποθετηθεί περίπου στο δεύτερο μισό του 1527.

Όταν αργότερα άνθρωποι της αποστολής επέστρεψαν στην περιοχή, πληροφορήθηκαν την τύχη των δύο συντρόφων του. Μαρτυρίες του Alonso de Santa Cruz και άλλων που συμμετείχαν στην αποστολή του Caboto επιβεβαίωσαν ότι το κανό είχε ανατραπεί και ότι αντικείμενα που μετέφεραν οι άνδρες είχαν ξεβραστεί στην ακτή. Ο Francisco de Rojas, ο τρίτος που εγκαταλείφθηκε στο νησί, κατάφερε τελικά να επιβιώσει, παραλαμβανόμενος αργότερα από άλλο ισπανικό πλοίο. Κατά την επιστροφή του στην Ισπανία κατέθεσε στη δίκη εναντίον του Cabot για την αυθαιρεσία και την εγκατάλειψη των αξιωματικών. Για την ιστορία, όταν ο Καμπότο επέστρεψε στην Ισπανία το 1530, καταδίκασε σε δύο χρόνια εξορίας στο Οράν και σε οικονομικές αποζημιώσεις. Η ποινή της εξορίας, ωστόσο, δεν εκτελέστηκε και ο Caboto συνέχισε να υπηρετεί το ισπανικό Στέμμα ως Piloto Mayor.
Η ιστορία του Miguel de Rodas βρίσκεται συνήθως στη σκιά των μεγάλων ονομάτων που συνδέονται με τον πρώτο περίπλου της Γης όπως του Μαγγελάνου, του Ελκάνο αλλά και του Πιγκαφέτα που περιέγραψε το μεγαλύτερο μέρος όσων γνωρίζουμε σήμερα για αυτό το σπουδαίο ταξίδι.
Ωστόσο, τα ιστορικά αρχεία δείχνουν έναν άνθρωπο που δεν ήταν απλώς ένα από τα εκατοντάδες μέλη της αποστολής αλλά ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες του πρώτου περίπλου της Γης. Ήταν ένας έλληνας που άφησε την πατρίδα του την Ρόδο όταν διένυε τα τελευταία χρόνια της Ιπποτοκρατίας, για να μάθει όταν θα επιστρέψει στην Ισπανία από τον πρώτο περίπλου της Γης πως το νησί του βρισκόταν υπό την πολιορκία των Οθωμανών οι οποίοι τελικά θα το καταλάβουν.
Αυτή ήταν η ιστορία ενός έλληνα, άγνωστου στην σημερινή πλειονότητα των σημερινών ελλήνων, που σε μια εποχή όπου μεγάλο μέρος του Κόσμου ήταν ανεξερεύνητο, εκείνος δεν έφτασε απλώς στην άκρη του. Τον περίπλευσε.
Και δεν ήταν ο μόνος Έλληνας!
Δείτε το βίντεο που ακολουθεί για τους Έλληνες που ακολούθησαν τον Μαγγελάνο στον πρώτο περίπλου της Γη