Δωρόθεος Θεόδωρος – Ο Πρώτος γνωστός Έλληνας που έφτασε στην Βόρεια Αμερική
Στις 27 Ιουνίου 1527, ο Πάνφιλο δε Ναρβάεθ απέπλευσε από το Σανλούκαρ δε Μπαραμέδα της Ισπανίας με πέντε πλοία και περίπου εξακόσια άτομα συνολικά, έχοντας λάβει από τον βασιλιά Κάρολο Α΄ της Ισπανίας την εντολή να κατακτήσει και να διοικήσει τις περιοχές που εκτείνονταν από τον ποταμό ντε λας Πάλμας έως το ακρωτήριο της Φλόριντα. Ανάμεσα στους άνδρες της αποστολής βρισκόταν και ένας Έλληνας χριστιανός, τον οποίο ο Άλβαρ Νούνιεθ Καμπέθα δε Βάκα μνημονεύει αργότερα με το όνομα Doroteo Teodoro.
Ο στόλος έφτασε πρώτα στην Ισπανιόλα, όπου παρέμεινε περίπου σαράντα πέντε ημέρες για ανεφοδιασμό, κυρίως σε άλογα και άλλες αναγκαίες προμήθειες. Εκεί, περισσότεροι από εκατόν σαράντα άνδρες εγκατέλειψαν την αποστολή. Στη συνέχεια, οι απομείναντες συνέχισαν προς την Κούβα, όπου η εκστρατεία ταλαιπωρήθηκε από κακοκαιρία, ναυτικά ατυχήματα και νέες καθυστερήσεις. Όταν τελικά ο Ναρβάεθ αναχώρησε από την Κούβα για τη Φλόριντα, διέθετε περίπου τετρακόσιους άνδρες και ογδόντα άλογα.
Ύστερα από ένα δύσκολο ταξίδι, με αντίθετους ανέμους, σφάλματα πλοήγησης και συνεχείς κινδύνους, οι Ισπανοί αντίκρισαν τη Φλόριντα στις 12 Απριλίου 1528. Τη Μεγάλη Πέμπτη αγκυροβόλησαν σε έναν κόλπο της δυτικής ακτής, πιθανότατα στην περιοχή του σημερινού Tampa Bay. Την επόμενη ημέρα, Μεγάλη Παρασκευή, ο Ναρβάεθ αποβιβάστηκε με άνδρες του σε έναν εγκαταλελειμμένο οικισμό ιθαγενών, όπου βρέθηκε, ανάμεσα σε δίχτυα και άλλα αντικείμενα, και ένα χρυσό κουδούνι. Το επόμενο πρωί διατάχθηκε να αποβιβαστούν και οι υπόλοιποι άνδρες, μαζί με τα λίγα άλογα που είχαν απομείνει ζωντανά από το μακρύ ταξίδι. Ανάμεσα σε όσους πάτησαν τότε στη στεριά ήταν και ο Doroteo Teodoro, ο πρώτος καταγεγραμμένος Έλληνας που έφτασε σε έδαφος των σημερινών Ηνωμένων Πολιτειών.
Σύντομα όμως η αποστολή βυθίστηκε στην αβεβαιότητα. Οι Ισπανοί κινήθηκαν προς την ενδοχώρα αναζητώντας πλούτη, τρόφιμα και ενδείξεις για μεγάλους οικισμούς. Η βία που άσκησαν στους ιθαγενείς, σε συνδυασμό με την απόγνωση και την πείνα που μεγάλωναν μέρα με τη μέρα, προκάλεσε συνεχείς συγκρούσεις. Οι άνδρες του Ναρβάεθ εξασθενούσαν από ασθένειες, κακουχίες και επιθέσεις. Καθώς είχαν πλέον αποκοπεί από τα πλοία τους και δεν έβλεπαν διέξοδο στη στεριά, αποφάσισαν να κατασκευάσουν πέντε πρόχειρες βάρκες, ελπίζοντας ότι θα μπορούσαν να ακολουθήσουν την ακτογραμμή και να φτάσουν σε ισπανικά εδάφη. Η εργασία άρχισε στις 4 Αυγούστου και μέχρι τις 20 Σεπτεμβρίου 1528 οι βάρκες είχαν ολοκληρωθεί. Για τη στεγανοποίησή τους χρησιμοποιήθηκαν ίνες από παλμέτο και πίσσα, την οποία, όπως σημειώνει ο Cabeza de Vaca, παρασκεύασε ένας Έλληνας.
Αφού βγήκαν στη θάλασσα, οι επιζώντες της αποστολής συνέχισαν την πορεία τους κατά μήκος των ακτών μέσα σε ολοένα πιο απελπιστικές συνθήκες. Σε κάποιο σημείο συνάντησαν ένα κανό με ιθαγενείς και τους ζήτησαν νερό. Εκείνοι προσφέρθηκαν να φέρουν, εφόσον τους έδιναν δοχεία για να το μεταφέρουν. Τότε ο Doroteo Teodoro, ο «χριστιανός Έλληνας» της αποστολής, δήλωσε ότι θα πήγαινε μαζί τους, παρά τις αντιρρήσεις των υπολοίπων. Μαζί του ακολούθησε κι ένας νέγρος άνδρας της αποστολής. Οι Ισπανοί κράτησαν δύο ιθαγενείς ως ομήρους, περιμένοντας την επιστροφή τους. Όταν έπεσε η νύχτα, οι ιθαγενείς γύρισαν χωρίς νερό και χωρίς τους δύο άνδρες που είχαν πάρει μαζί τους. Από εκείνη τη στιγμή, ο Doroteo Teodoro χάνεται από την ιστορία. Δεν γνωρίζουμε αν σκοτώθηκε, αν αιχμαλωτίστηκε ή αν έζησε για κάποιο διάστημα ανάμεσα στους ιθαγενείς.
Η συμφορά της αποστολής δεν σταμάτησε εκεί. Οι βάρκες συνέχισαν να διαλύονται η μία μετά την άλλη από τα κύματα και την κακοκαιρία. Ο ίδιος ο Ναρβάεθ χάθηκε στη θάλασσα μαζί με τη βάρκα του. Τελικά, όσοι απέμειναν παρασύρθηκαν προς τις ακτές του σημερινού Τέξας, σε ένα νησί που ο Cabeza de Vaca ονομάζει Malhado. Εκεί οι επιζώντες υπέστησαν νέες δοκιμασίες. Άλλοι πέθαναν από την πείνα και τις κακουχίες, και άλλοι βρέθηκαν αιχμάλωτοι ή υποταγμένοι σε διαφορετικές ομάδες ιθαγενών. Από την πολυάριθμη αποστολή που είχε αποπλεύσει από την Ισπανία, στο τέλος επέζησαν μόλις τέσσερις: ο Άλβαρ Νούνιεθ Καμπέθα δε Βάκα, ο Αντρές Δοράντες, ο Αλόνσο δελ Καστίγιο Μαλδονάδο και ο Εστεβανίκο, ο βορειοαφρικανικής καταγωγής σύντροφός τους. Οι τέσσερις αυτοί, ύστερα από χρόνια αιχμαλωσίας, περιπλάνησης και απίστευτων δοκιμασιών, κατόρθωσαν τελικά να φτάσουν ξανά σε ισπανικά εδάφη της Νέας Ισπανίας.
Αιώνες αργότερα, η μορφή εκείνου του Έλληνα θα ξαναβγεί από τη λήθη. Στη Φλόριντα στήθηκε μνημείο προς τιμήν του, ως ενός ανθρώπου που συνδέθηκε συμβολικά με την αρχή της ελληνικής παρουσίας στην Αμερική. Ωστόσο, η ιστορική ακρίβεια απαιτεί προσοχή. Ο Doroteo Teodoro δεν μπορεί να παρουσιαστεί με απόλυτη βεβαιότητα ως «ο πρώτος Έλληνας στην Αμερική» γενικά. Μπορεί όμως, με τα σημερινά δεδομένα, να θεωρηθεί ο πρώτος καταγεγραμμένος Έλληνας που έφτασε σε έδαφος των σημερινών Ηνωμένων Πολιτειών. Και μόνο αυτή η διαπίστωση αρκεί για να τον καταστήσει μια ιδιότυπη και σχεδόν λησμονημένη μορφή της πρώιμης ιστορίας του Νέου Κόσμου.
