Εστεβάο Γκόμεζ – ο θαλασσοπόρος που εγκατέλειψε τον Μαγγελάνο για να βρει το δικό του θαλάσσιο πέρασμα
Στις 20 Σεπτεμβρίου 1519, ο Φερδινάνδος Μαγγελάνος απέπλευσε από το Σανλούκαρ δε Μπαραμέδα με πέντε πλοία, έχοντας ως στόχο να βρει δυτικό θαλάσσιο δρόμο προς τα Νησιά των Μπαχαρικών. Αφού διέσχισε τον Ατλαντικό και εξερεύνησε τις ακτές της Νότιας Αμερικής, ο στόλος έφθασε στις 31 Μαρτίου 1520 στο Πουέρτο Σαν Χουλιάν, όπου ξέσπασε σοβαρή ανταρσία. Ο Μαγγελάνος κατόρθωσε να την καταστείλει, και αργότερα, αφού είχε ήδη χαθεί σε αναγνωριστική αποστολή το πλοίο Santiago, συνέχισε την πορεία του προς τον νότο. Στις 21 Οκτωβρίου 1520 εισήλθε στο θαλάσσιο πέρασμα που αργότερα θα έφερε το όνομά του. Κατά τη φάση αυτή της αποστολής, το πλοίο San Antonio αυτομόλησε και επέστρεψε στην Ισπανία. Στο πλοίο αυτό υπηρετούσε ως πλοηγός ο Πορτογάλος ναυτικός Εστεβάο Γκόμεζ, ο οποίος ήταν μία από τις κεντρικές μορφές της αυτομόλησης.
Ο Γκόμεζ έφθασε πίσω στην Ισπανία τον Μάιο του 1521 και φυλακίστηκε για τη συμμετοχή του στην ανταρσία και την εγκατάλειψη της αποστολής. Ωστόσο, τα επόμενα χρόνια επανήλθε στην υπηρεσία του ισπανικού Στέμματος. Μετά την επιστροφή του Victoria το 1522 και την επιβεβαίωση ότι ο δυτικός δρόμος για την Ασία ήταν υπαρκτός αλλά μακρύς, δύσκολος και επικίνδυνος, ο Γκόμεζ υποστήριξε την ιδέα ότι θα μπορούσε να βρεθεί ένα ευκολότερο πέρασμα προς την Ασία βορειότερα, κατά μήκος των ακτών της Βόρειας Αμερικής. Για τον σκοπό αυτό οργανώθηκε νέα αποστολή με την καραβέλα La Anunciada. Ο Γκόμεζ απέπλευσε από την Κορούνια στις 24 Σεπτεμβρίου 1524 και, αφού έκανε στάση στο Σαντιάγκο της Κούβας για ανεφοδιασμό, κινήθηκε προς τις ακτές της Φλόριντα και στη συνέχεια ακολούθησε την ακτογραμμή της Βόρειας Αμερικής προς βορρά. Η αποστολή του εξερεύνησε εκτεταμένα τις ακτές από τη Φλόριντα έως τα βορειότερα τμήματα του Ατλαντικού Καναδά, φθάνοντας έως την περιοχή του Cape Race, χωρίς όμως να εντοπίσει πέρασμα προς τον Ειρηνικό ή την Ασία. Το πλοίο επέστρεψε στην Κορούνια στις 21 Αυγούστου 1525.
Κατά την επιστροφή του, ο Γκόμεζ μετέφερε στην Ισπανία έναν αριθμό αιχμαλωτισμένων ιθαγενών, τους οποίους είχε συλλάβει κατά τη διάρκεια της αποστολής. Η πράξη αυτή προκάλεσε την αντίδραση του Καρόλου Ε΄, ο οποίος διέταξε την απελευθέρωσή τους. Παρότι ο Γκόμεζ δεν βρήκε το πολυπόθητο βόρειο πέρασμα, το ταξίδι του συνέβαλε ουσιαστικά στη γεωγραφική γνώση των ανατολικών ακτών της Βόρειας Αμερικής. Οι πληροφορίες από την αποστολή του ενσωματώθηκαν στην ισπανική χαρτογραφία και συνέβαλαν ιδιαίτερα στους χάρτες του Ντιόγκο Ριμπέιρο, οι οποίοι απέδωσαν με πολύ μεγαλύτερη σαφήνεια τη συνέχεια των ακτών από τη Φλόριντα προς τον βορρά. Σε ορισμένους χάρτες η περιοχή της σημερινής Νέας Αγγλίας σημειωνόταν ακόμη και ως «Γη του Εστεβάν Γκόμεζ».
Αργότερα, ο Γκόμεζ συνδέθηκε με την ισπανική προσπάθεια εγκατάστασης στον κόλπο του Ρίο δε λα Πλάτα. Το 1535 συμμετείχε στην εκστρατεία του Πέδρο δε Μεντόθα, ενώ το 1538, κατά την εξερεύνηση της ενδοχώρας της Νότιας Αμερικής, φαίνεται ότι σκοτώθηκε σε επίθεση ιθαγενών μαζί με άλλους άνδρες της αποστολής. Με τον τρόπο αυτό έκλεισε η πορεία ενός έμπειρου αλλά αμφιλεγόμενου θαλασσοπόρου, ο οποίος συνδέθηκε τόσο με μία από τις πιο διάσημες λιποταξίες της Εποχής των Ανακαλύψεων όσο και με μία από τις πρώτες μεγάλες εξερευνήσεις των ακτών της βορειοανατολικής Αμερικής.
