Κωλαίος ο Σάμιος
Τον 7ο αιώνα π.Χ., ανάμεσα στις σημαντικότερες ναυτικές και εμπορικές δυνάμεις της Μεσογείου συγκαταλέγονταν οι Έλληνες και οι Φοίνικες, από τους οποίους αργότερα αναδείχθηκαν και οι Καρχηδόνιοι ως κυρίαρχη δύναμη της δυτικής Μεσογείου. Οι Έλληνες είχαν ήδη αρχίσει να εξαπλώνονται ιδρύοντας αποικίες στις βόρειες ακτές της Μεσογείου, στη Μαύρη Θάλασσα και στη βόρεια Αφρική. Από την άλλη πλευρά, η καρχηδονιακή επέκταση αναπτύχθηκε κυρίως στις νότιες και δυτικές ακτές της Μεσογείου, από τη βόρεια Αφρική έως την Ιβηρική. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον έντονου εμπορικού ανταγωνισμού, ο Ηρόδοτος διασώζει την ενδιαφέρουσα αφήγηση για το ταξίδι ενός έμπορου από την Σάμο, του Κωλαίου.
Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ο Κωλαίος, ενώ ταξίδευε προς την Αίγυπτο, παρασύρθηκε από ισχυρούς ανέμους πέρα από τις Ηράκλειες Στήλες και έφτασε στην Ταρτησσό, στη νοτιοδυτική Ιβηρία, πιθανότατα στην περιοχή της σημερινής δυτικής Ανδαλουσίας. Εκεί πραγματοποίησε ένα εξαιρετικά επικερδές εμπόριο μετάλλων και επέστρεψε με ασφάλεια στη Σάμο, όπου αφιέρωσε το ένα δέκατο των κερδών του στο ιερό της Ήρας.
Ο Κωλαίος, αν και είναι ο πρώτος αναφερόμενος με το όνομα του αρχαίος έλληνας που πέρασε τις Ηράκλειες Στήλες, δηλαδή το σημερινό Γιβραλτάρ, φαίνεται πως υπήρξαν και άλλοι πριν που το είχαν κατορθώσει. Στο πρώτο βιβλίο του έργου του, ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι Φωκαείς ήταν οι πρώτοι Έλληνες που επιδόθηκαν σε μακρινά θαλάσσια ταξίδια, φτάνοντας έως την Ιβηρία και την Ταρτησσό, όπου ανέπτυξαν στενές σχέσεις με τον βασιλιά Αργανθώνιο.
Ως προς την ίδια την αφήγηση της καταιγίδας, διακρίνεται μια μεγάλη υπερβολή. Σε μια τόσο εκτεταμένη και ισχυρή καταιγίδα, που υποτίθεται ότι κάλυπτε μεγάλο μέρος της δυτικής Μεσογείου, θα ήταν δύσκολο ένα πλοίο να επιβιώσει χωρίς σοβαρές ζημιές. Ίσως η καταιγίδα να ήταν ένα εφεύρημα του Κωλαίου για να αποκρύψει από τους ανταγωνιστές του τον πραγματικό του προορισμό και σκοπό του ταξιδιού του. Ίσως πάλι να τον βρήκε κάποια καταιγίδα που να τον παρέσυρε δυτικότερα, όχι όμως σε τόσο μεγάλο βαθμό, και η αφήγηση αυτή να είναι μια υπερβολή.
Αυτό που προκύπτει με σαφήνεια από την αφήγηση του Ηροδότου είναι ότι οι Έλληνες, ήδη από πολύ νωρίς, είχαν αναπτύξει ναυτική δραστηριότητα πέρα από τις Ηράκλειες Στήλες.
Παρακολουθήστε το βίντεο του καναλιού μας για τον Κωλαίο τον Σάμιο.
