Το Ταχυδρομικό Δέντρο

Το 1501, κατά την επιστροφή της αρμάδας του Πέντρο Άλβαρες Καμπράλ από την Ινδία, ένα από τα πλοία της αποστολής, το São Pedro, με πλοίαρχο τον Pêro de Ataíde, αποκόπηκε από τον υπόλοιπο στόλο στις νότιες και νοτιοανατολικές θάλασσες της Αφρικής. Ο Ataíde, ύστερα από δύσκολη πλεύση και χωρίς επαφή με τα άλλα πλοία, κατευθύνθηκε προς το γνωστό πορτογαλικό σημείο ανεφοδιασμού στον Aguada de São Brás, το σημερινό Mossel Bay, ελπίζοντας ότι εκεί θα έβρισκε ίχνη των συντρόφων του ή θα μπορούσε να αφήσει μήνυμα για όσους ακολουθούσαν.

Ο κόλπος αυτός είχε ήδη αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τους Πορτογάλους από την εποχή του Βαρθολομαίου Ντιάζ. Στις αρχές Φεβρουαρίου του 1488, ο Ντιάζ είχε προσεγγίσει την περιοχή και είχε εντοπίσει εκεί πηγή γλυκού νερού, πολύτιμη για τα πλοία που έπλεαν προς ή από τον Ινδικό Ωκεανό. Επειδή η άφιξή του συνέπεσε με τη γιορτή του Αγίου Βλασίου, το σημείο ονομάστηκε Aguada de São Brás. Στα επόμενα χρόνια καθιερώθηκε ως χρήσιμος σταθμός ανεφοδιασμού για τις πορτογαλικές αρμάδες, και ο Βάσκο ντα Γκάμα χρησιμοποίησε επίσης το ίδιο αγκυροβόλιο στο ταξίδι του του 1497.

Στο Aguada de São Brás, κοντά στην πηγή, βρισκόταν ένα μεγάλο δέντρο από το είδος Sideroxylon inerme. Εκεί ο Ataíde άφησε ένα γράμμα, στο οποίο περιέγραφε όσα είχαν συμβεί στην Ινδία και προειδοποιούσε τα επόμενα πορτογαλικά πλοία ότι η Καλικούτ είχε γίνει επικίνδυνος και εχθρικός προορισμός για τους Πορτογάλους. Σύμφωνα με τη γνωστή παράδοση, τοποθέτησε το μήνυμα μέσα σε ένα παλιό παπούτσι και το κρέμασε στο δέντρο, για να το βρουν τα επόμενα πορτογαλικά πλοία που κατευθύνονταν προς την Ινδία.

Λίγους μήνες αργότερα, ο João da Nova, επικεφαλής της επόμενης πορτογαλικής αρμάδας προς την Ινδία, έφτασε στο ίδιο σημείο και βρήκε το μήνυμα του Ataíde. Η πληροφορία αυτή αποδείχθηκε πολύτιμη, επειδή τον προειδοποίησε για την εχθρική κατάσταση στην Καλικούτ και επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο η νέα αποστολή θα προσέγγιζε την ινδική ακτή. Από αυτό το περιστατικό γεννήθηκε η φήμη του δέντρου ως ενός άτυπου «ταχυδρομείου» των θαλασσοπόρων, όπου τα διερχόμενα πλοία μπορούσαν να αφήνουν ή να παραλαμβάνουν μηνύματα.

Με τον καιρό, το δέντρο του Mossel Bay συνδέθηκε με την παράδοση της πρώτης θαλάσσιας αλληλογραφίας στη νότια Αφρική. Παρότι δεν επρόκειτο φυσικά για οργανωμένο ταχυδρομικό σύστημα με τη νεότερη έννοια, λειτουργούσε ως πρακτικό σημείο επικοινωνίας ανάμεσα σε πλοία που ακολουθούσαν το ίδιο μακρινό δρομολόγιο ανάμεσα στην Πορτογαλία, την Αφρική και την Ινδία. Σήμερα το περίφημο Post Office Tree σώζεται μέσα στον χώρο του Bartolomeu Dias Museum Complex στο Mossel Bay και θεωρείται ιστορικό μνημείο. Δίπλα του έχει τοποθετηθεί από το 1963 ένα σύγχρονο ταχυδρομικό κουτί σε σχήμα ναυτικής μπότας, από το οποίο οι επισκέπτες μπορούν ακόμη να στείλουν γράμματα και κάρτες, ως συμβολική συνέχεια μιας παράδοσης που ξεκίνησε στις αρχές του 16ου αιώνα.