Ο Γάτος του Φλίντερς

Το 1795, το βρετανικό πλοίο HMS Reliance απέπλευσε για τη νεοσύστατη αποικία της Νέας Νότιας Ουαλίας, μεταφέροντας τον νέο κυβερνήτη John Hunter. Ανάμεσα στους αξιωματικούς του πλοίου βρισκόταν και ο νεαρός Matthew Flinders, ο οποίος στα επόμενα χρόνια θα εξελισσόταν σε έναν από τους σημαντικότερους ναυτικούς εξερευνητές και χαρτογράφους που συνδέθηκαν με την Αυστραλία. Ήδη από τα πρώτα του ταξίδια είχε δείξει ιδιαίτερη ικανότητα στην παρατήρηση, στη ναυτική πλοήγηση και στη χαρτογράφηση άγνωστων ακτών. Το 1799, πάνω στο ίδιο πλοίο, γεννήθηκε ένας γάτος που έμελλε να γίνει ο πιο γνωστός σύντροφος του Φλίντερς. Ο Τριμ (Trim).

Το όνομα του δεν προήλθε απλώς από τη ναυτική λέξη trim, αλλά συνδέεται με τον χαρακτήρα Corporal Trim από το έργο Tristram Shandy του Laurence Sterne. Ο ίδιος ο Φλίντερς έγραψε αργότερα ότι ο Τριμ γεννήθηκε κατά τη διάρκεια του πλου από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας προς το Botany Bay. Από μικρός εντυπωσίασε το πλήρωμα, ιδίως όταν έπεσε στη θάλασσα και κατάφερε να κολυμπήσει πίσω στο πλοίο και να ξανανέβει από ένα σχοινί, ένα περιστατικό που τον έκανε αμέσως αγαπητό σε όλους.

Το 1801, ο Φλίντερς ανέλαβε τη διοίκηση του HMS Investigator και ξεκίνησε μία από τις σημαντικότερες εξερευνητικές αποστολές της εποχής. Σκοπός της ήταν η συστηματική αποτύπωση των άγνωστων και ελλιπώς χαρτογραφημένων ακτών της Αυστραλίας. Ο Τριμ τον συνόδευσε και σε αυτό το ταξίδι. Στα χρόνια που ακολούθησαν, ο Φλίντερς πραγματοποίησε τον πρώτο περίπλου της Αυστραλίας και συνέβαλε αποφασιστικά στη χαρτογράφησή της ως ενιαίου γεωγραφικού συνόλου. Η αποστολή αυτή ήταν καθοριστική τόσο για τη ναυτική γεωγραφία όσο και για την καθιέρωση της αντίληψης της Αυστραλίας ως μιας ενιαίας ηπείρου.

Ο Τριμ έγινε αγαπητός όχι μόνο στον Φλίντερς αλλά και στο πλήρωμα. Στο χειρόγραφο που αφιέρωσε αργότερα στη μνήμη του, ο Φλίντερς τον περιέγραψε με τρυφερότητα και θαυμασμό. Από εκεί γνωρίζουμε και την εμφάνισή του: είχε μαύρο τρίχωμα, λευκές πατούσες, λευκό πιγούνι και ένα λευκό σημάδι στο στήθος. Για τον Φλίντερς, ο Τριμ δεν ήταν απλώς ένα καραβόγατο, αλλά ένας ευφυής και στοργικός σύντροφος, που είχε μοιραστεί μαζί του τις δυσκολίες των θαλάσσιων ταξιδιών.

Το 1803, στην προσπάθειά του να επιστρέψει στην Αγγλία, ο Φλίντερς βρέθηκε σε δύσκολη θέση όταν το μικρό πλοίο με το οποίο ταξίδευε, μετά την απώλεια του Investigator, παρουσίασε σοβαρά προβλήματα και αναγκάστηκε να σταματήσει στο γαλλοκρατούμενο τότε Isle de France, δηλαδή στον σημερινό Μαυρίκιο. Εκεί ο Γάλλος κυβερνήτης Charles Decaen τον κράτησε, παρά το ότι ο Φλίντερς θεωρούσε πως η επιστημονική φύση της αποστολής του και τα ταξιδιωτικά του έγγραφα θα του εξασφάλιζαν ελεύθερη διέλευση. Τελικά έμεινε κρατούμενος για περισσότερο από έξι χρόνια.

Κατά τα πρώτα χρόνια αυτής της αναγκαστικής παραμονής, ο Τριμ παρέμεινε μαζί του. Κάποια στιγμή όμως εξαφανίστηκε χωρίς να ξαναβρεθεί ποτέ. Ο Φλίντερς υπέθεσε ότι ίσως είχε κλαπεί και σκοτωθεί, και η απώλεια αυτή τον επηρέασε βαθιά. Το 1809, ενώ βρισκόταν ακόμη στο Isle de France, έγραψε το κείμενο “Ένα βιογραφικό αφιέρωμα στη μνήμη του Τριμ», ένα από τα πιο ασυνήθιστα και συγκινητικά μνημεία αγάπης ανθρώπου προς ζώο που σώζονται από την εποχή των εξερευνήσεων. Σε αυτό αποκάλεσε τον Τριμ «πιστό και έξυπνο» και τον μνημόνευσε ως στοργικό και χρήσιμο σύντροφο των ταξιδιών του.

Ο Τριμ δεν ήταν βέβαια ο μόνος γάτος που ταξίδεψε ποτέ σε πλοίο. Οι γάτες υπήρχαν για αιώνες στα καράβια, επειδή περιόριζαν τα τρωκτικά και βοηθούσαν στην προστασία των προμηθειών. Ωστόσο, ο Τριμ ξεχωρίζει επειδή η μορφή και ο χαρακτήρας του διασώθηκαν με τόσο προσωπικό και λεπτομερειακό τρόπο από τη γραφή ενός μεγάλου εξερευνητή. Για αυτό και σήμερα κατέχει ξεχωριστή θέση στην αυστραλιανή ιστορική μνήμη. Ένα γνωστό γλυπτό του βρίσκεται δίπλα στο άγαλμα του Φλίντερς έξω από τη State Library of New South Wales στο Σίδνεϊ, ενώ ο Τριμ εμφανίζεται επίσης και στο μνημειακό σύνολο του Φλίντερς στον σταθμό Euston στο Λονδίνο.